Gdzie wyplatać kosze zimą, skoro wiklina lubi wodę, a dom nie lubi wilgoci?

Wiklina to materiał, z którym najwięcej pracy jest właśnie jesienią i zimą. Pręty ścina się po opadnięciu liści, a długie wieczory sprzyjają wyplataniu koszy, osłonek na doniczki, kul dekoracyjnych i wieńców na święta. Kto choć raz próbował wyplatać w kuchni albo w salonie, wie jednak, że ta praca ma swoje wymagania. Pręty trzeba wcześniej namoczyć, na podłodze zostają ścinki i krople wody, a w powietrzu unosi się zapach mokrego drewna.

Dlatego wiele osób, które traktują wikliniarstwo poważniej niż okazjonalną zabawę, przenosi pracę do budynku gospodarczego: do dawnej stodoły, szopy, warsztatu albo części garażu. Takie miejsce trzeba jednak przygotować, zwłaszcza pod kątem wody i światła.

Woda, para i wilgotne pręty, czyli warunki w pracowni

Suchą wiklinę przed wyplataniem trzeba namoczyć, aby odzyskała giętkość. W zależności od grubości i rodzaju prętów moczy się je od kilku godzin do kilku dni, a wiklinę zieloną, świeżo ściętą, czasem wystarczy tylko zwilżyć. Część rzemieślników po namoczeniu zawija pręty w mokre płótno, żeby nie przeschły w trakcie pracy. Wszystko to oznacza, że w pracowni przez wiele godzin stoi woda, a powietrze jest wilgotne.

W nieogrzewanym albo słabo ogrzewanym budynku gospodarczym wilgoć skrapla się na zimnych ścianach, oknach i suficie. Kurz z suchych prętów i drobne ścinki dodatkowo osiadają na wszystkich powierzchniach, w tym na lampach i gniazdach. Takie warunki są trudne dla instalacji elektrycznej, a jednocześnie wymagają dobrego światła, bo przy wyplataniu trzeba dokładnie widzieć splot, kolor prętów i każdą nierówność.

Dlatego zanim w pracowni pojawi się stół i zbiornik do moczenia, warto zaplanować trzy sprawy: dostęp do wody, odprowadzenie jej po pracy i oświetlenie, które poradzi sobie z wilgocią i pyłem.

Zlew w pracowni, czyli gdzie moczyć wiklinę i myć ręce

Noszenie wiader z domu do szopy szybko się nudzi, zwłaszcza w listopadowym deszczu. Prosty zlew lub umywalka z baterią w pracowni ułatwia życie: można napełnić wannę do moczenia, przepłukać pędzle po bejcowaniu i umyć ręce przed powrotem do domu. Jeśli w budynku jest już przyłącze wody, wykonanie takiego punktu jest stosunkowo proste, ale trzeba pamiętać o kilku szczegółach.

Najważniejszy to ochrona przed mrozem. Rura doprowadzająca wodę do nieogrzewanego budynku musi być ułożona poniżej strefy przemarzania albo dobrze zaizolowana, a na zimę, jeśli pracownia nie jest ogrzewana, trzeba mieć możliwość odcięcia i opróżnienia instalacji. Bateria podłączona jest do zaworów kątowych przez elastyczne przewody. Majsterkowicze, którzy sami montują taki punkt, szukają zwykle pod hasłem wężyk do umywalki, i to właśnie te krótkie przewody w oplocie decydują często o szczelności całego punktu. Wybiera się je według długości, średnicy gwintów pasujących do baterii i zaworu oraz dopuszczalnej temperatury i ciśnienia. W pomieszczeniu, gdzie bywa zimno, dobrze sprawdzają się wężyki w oplocie ze stali nierdzewnej, a przy montażu nie wolno ich skręcać ani zaginać pod ostrym kątem.

Woda z moczenia wikliny zawiera garbniki i drobiny kory, więc odpływ zlewu powinien mieć sitko, a jeśli woda spływa do kanalizacji, syfon trzeba regularnie czyścić. Przy pracowni bez przyłącza kanalizacyjnego zużytą wodę często wylewa się po prostu do ogrodu, co przy niewielkich ilościach nie stanowi problemu.

Światło, które nie boi się wilgoci

W pracowni wikliniarskiej światło musi być mocne, równe i wierne kolorom. Odcień kory, różnice między prętami korowanymi i niekorowanymi, przebarwienia po bejcowaniu i drobne pęknięcia widać tylko przy dobrym świetle. Neutralna barwa, około 4000 kelwinów, i współczynnik oddawania barw co najmniej 80, a najlepiej wyższy, to rozsądne minimum przy stole roboczym.

Ze względu na wilgoć i pył do takiego pomieszczenia nie nadają się zwykłe lampy pokojowe. Wybiera się oprawy szczelne, z uszczelnionym kloszem, a w opisach produktów pojawia się wtedy określenie lampa hermetyczna led. To podłużna oprawa o stopniu ochrony zwykle IP65, pyłoszczelna i odporna na strumienie wody, z kloszem z poliwęglanu, który wytrzyma uderzenie długim prętem przy obracaniu kosza. Nad stołem roboczym montuje się ją równolegle do jego dłuższej krawędzi, tak żeby światło padało na blat z przodu, a nie zza pleców.

Przy oprawach w wilgotnym pomieszczeniu ważne jest też, żeby przewód wchodził do nich przez dławnicę, a nie przez wyłamany otwór. Nawet najlepsza oprawa traci szczelność, jeśli przewód wprowadzono niestarannie, a woda kondensująca się na suficie spływa wtedy prosto do środka.

Wysoka stodoła i światło spod samego dachu

Nie każda pracownia to niski warsztat. W dawnych stodołach i wysokich wiatach dach znajduje się kilka metrów nad posadzką, a pod nim suszą się wiązki prętów zawieszone na drążkach. Lampy powieszone na belkach pod samym dachem muszą dać dużo światła z dużej wysokości, a przy tym nie mogą nagrzewać prętów suszących się obok.

W takich wnętrzach sprawdzają się oprawy stosowane w halach i magazynach, czyli oprawy typu high bay. Mają okrągły lub prostokątny korpus z radiatorem, dają bardzo duży strumień świetlny i kierują go w dół pod określonym kątem. Przy wysokości kilku metrów jedna taka oprawa może oświetlić znaczną część wnętrza, a do tego LED nagrzewa się dużo mniej niż dawne lampy wyładowcze. Przy wyborze zwraca się uwagę na kąt rozsyłu, bo wąski skupia światło w jednym miejscu, a szeroki lepiej oświetla całą przestrzeń, oraz na stopień ochrony IP, który w pomieszczeniu z wilgotną wikliną powinien być wysoki.

W praktyce dobrze działa połączenie obu typów: oprawa high bay pod dachem daje ogólne światło na całą stodołę, a oprawy hermetyczne nisko, nad stołami, zapewniają światło do precyzyjnej pracy. Przy planowaniu takiego rozwiązania przydaje się rozmowa z kimś, kto zna oświetlenie techniczne. W oddziałach Onninen elektrycy i instalatorzy kompletują zarówno oprawy, jak i osprzęt hydrauliczny, więc można tam dopytać o dobór opraw do wysokości budynku i o przewody do podłączenia zlewu.

Prąd i bezpieczeństwo w drewnianym budynku

Drewniany budynek pełen suchych prętów i wiórów wymaga ostrożności z elektryką. Instalacja powinna być wykonana przez elektryka, z zabezpieczeniem różnicowoprądowym 30 mA, a przewody prowadzone w rurkach lub korytkach, a nie luzem po belkach. W miejscach, gdzie stoi woda, gniazda montuje się w wersji bryzgoszczelnej i wyżej nad posadzką. Grzejnik elektryczny, jeśli pracownia jest dogrzewana, ustawia się z dala od wiązek suchej wikliny i nie zostawia go włączonego bez nadzoru.

Przed sezonem wyplatania dobrze jest przejść przez pracownię z krótką listą kontrolną:

• czy wszystkie oprawy mają całe klosze i szczelnie wprowadzone przewody,
• czy gniazda przy zlewie i zbiorniku do moczenia mają sprawne klapki,
• czy wyłącznik różnicowoprądowy zadziała po naciśnięciu przycisku testowego,
• czy rura z wodą jest zabezpieczona przed mrozem i czy wiadomo, gdzie ją zakręcić.

Równie ważny jest porządek. Ścinki i wióry zamiata się na bieżąco, a pręty suszy z dala od lamp i grzejników. Dzięki temu pracownia pozostaje bezpieczna i wygodna przez cały sezon, a koszyki powstają w spokojnej, jasnej przestrzeni zamiast na kuchennym stole.

Dobrze przygotowana pracownia w budynku gospodarczym pozwala wyplatać przez całą zimę bez zalewania domu wodą i wiórami. Parametry opraw do pomieszczeń wilgotnych i wysokich, a także armaturę do podłączenia zlewu, znajdziesz na www.onninen.pl